Täzelikler

Milli Liderimiz Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň agzalary bilen duşuşdy

Şu gün Halk Maslahatynyň Diwanynyň binasynda Türkmenistanyň Prezidenti, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň Halk Maslahatynyň birinji çagyrylyşynyň agzalary we Mejlisiň deputatlary bilen duşuşygy boldy. Duşuşygyň barşynda Garaşsyz türkmen döwletiniň ösüşiniň nobatdaky tapgyrynda parlamentarileriň öňünde durýan möhüm wezipeler kesgitlendi we onuň ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.

Wajyp döwlet maksatnamalary we demokratik özgertmeleri kanunçylyk taýdan üpjün etmek meseleleri milli Liderimiziň hemişelik üns merkezinde saklanýar. Döwlet Baştutanymyzyň Türkmenistanyň kanun çykaryjy edarasynyň wekilleri bilen duşuşyklary guramagy adaty däbe öwrüldi. Olaryň çäklerinde ýurdumyzyň öňünde durýan möhüm wezipeleri nazara alyp, ýakyn geljek üçin hereketleriň maksatnamasy kesgitlenýär we ýerine ýetirilýän işlere baha berilýär.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň şu ýylyň 11-nji fewralynda geçirilen mejlisindäki taryhy çykyşynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň we Milli Geňeşiň Mejlisiniň ygtyýarlyklaryny mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň zerurdygy barada aýtdy.

Ir bilen döwlet Baştutanymyz Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Diwanynyň binasyna geldi.

Döwlet Baştutanymyz duşuşyga gatnaşyjylar bilen salamlaşyp, ýörite niýetlenen ýere barýar.

Milli Liderimiz ýygnananlara ýüzlenip, «Halkyň Arkadagly zamanasy» ýylynyň ýurdumyzda uly joşgun bilen baýramçylyklar bellenýän şu gününde geçirilýän duşuşygyň ähmiýetini nygtady. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, bu duşuşygyň maksady gazanan üstünliklerimizi artdyrmak hem-de öňde duran uly işlerimizi we ýeňişlerimizi kanunçylyk taýdan berkitmekden ybaratdyr.

Halkymyzyň wekilleriniň gatnaşmagynda şu ýylyň 11-nji fewralynda geçirilen Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň mejlisinde biz merdana ata-babalarymyzyň parasatly däplerine we jemgyýetimiziň demokratik kadalaryna eýerip, döwlet we jemgyýetçilik durmuşyna hem-de halkymyzyň bähbitlerine degişli möhüm soraglary ara alyp maslahatlaşdyk diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Täze Galkynyş we beýik özgertmeler zamanasynda hem-de Berkarar döwletiň bagtyýarlyk döwründe amala aşyrylan giň gerimli durmuş, syýasy we ykdysady özgertmeler, şeýle hem döwlet we jemgyýetçilik durmuşyna, halkymyzyň jana-jan bähbitlerine degişli beýleki möhüm meseleler hakynda gürrüň etdik.

Häzirki döwürde Garaşsyz döwletimiziň we geljek nesillerimiziň ykbaly üçin ägirt uly jogapkärçiligi bellemek bilen, biz «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyny» kabul etdik. Maksatnama Garaşsyz döwletimizi we onuň institutlaryny geljek 30 ýylda ösdürmegiň esasy ugurlaryny kesgitlemek maksady bilen taýýarlandy. Şeýle hem biz ýurdumyzy 2022-nji ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyny hem-de Türkmenistanyň 2022-nji ýyl üçin Maýa goýum maksatnamasyny kabul etdik. Halkymyzyň geljeginiň bähbidine ösüşiň täze belentliklerine tarap ynamly barýan ata Watanymyzy ösdürmegiň geljek döwrüni «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy» diýip atlandyrdyk diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz gözbaşyny şöhratly taryhymyzyň örän irki döwürlerinden alyp gaýdýan döwletliligimiziň milli kadalaryna esaslanyp, şu gün geçirilýän duşuşygyň gün tertibine girizilýän, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň agzalarynyň we mejlisiň deputatlarynyň 2022-nji ýylda alyp barmaly işleriniň meýilnamasyna ünsi çekdi.

Şu ýyl biz Garaşsyz döwletimiziň taryhynda ýene-de bir örän möhüm senäni, ýagny Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň kabul edilmeginiň, şeýle hem Döwlet baýdagymyzyň döredilmeginiň 30 ýyllygyny giňden belleýäris diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýatlatdy.

Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, Türkmenistanyň Konstitusiýasy we Döwlet baýdagy milli buýsanjymyzdyr. Biz bu gymmatlyklarymyza watançylyk duýgymyzy artdyrýan, döredijilige we zähmet joşgunyna hyjuwlandyrýan mukaddeslikler hökmünde aýratyn hormat goýýarys.

Konstitusiýa erkin, asuda, parahat we bagtyýar durmuşymyzyň kanuny kepillendirmesi bolup durýar. Konstitusiýamyz esasynda biz jemgyýetimiziň hem-de demokratik, hukuk we dünýewi döwletimiziň hukuk binýadyny döretdik. Adamyň we raýatyň hukuklarynyň, azatlyklarynyň hem-de borçlarynyň, häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň kämil ulgamyny emele getirdik diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi.

Konstitusiýamyzyň binýat goýujy ýörelgeleridir kadalary esasynda kanunlaryň, kodeksleriň we kararlaryň ýüzlerçesini kabul etdik. Jemgyýetimizi ösdürmegiň maksatlaryny, häzirki döwrüň talaplaryny hem-de öňdebaryjy dünýä tejribesini goldanyp, konstitusion, durmuş-ykdysady we jemgyýetçilik-syýasy özgertmeleri amala aşyrdyk. Köp partiýaly saýlaw ulgamyny döredip, iki palataly parlament ulgamyna geçdik diýip, milli Liderimiz aýtdy.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu baradaky gürrüňi dowam edip, Türkmenistanyň daşary syýasy doktrinany durmuşa geçirmekde gazanan üstünlikleri barada durup geçdi. Halkymyzyň uzak taryhy döwrüň dowamynda toplan tejribesine daýanyp, şeýle hem Garaşsyzlygymyzyň we Bitaraplygymyzyň konstitusion kadalaryna esaslanyp, biz mähriban Watanymyzyň halkara abraý-mertebesini yzygiderli ýokarlandyrdyk. Ösüşiň we parahatçylygyň hatyrasyna dünýäniň doganlyk halklary bilen dostlukly gatnaşyklary goldamak baradaky maksatlarymyza laýyk gelýän işleri yzygiderli amala aşyrdyk diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.

Biziň möhüm halkara soraglary çözmäge gönükdirilen netijeli tekliplerimiz halkara guramalar tarapyndan biragyzdan goldandy diýip, milli Liderimiz aýtdy. Türkmenistanyň başlangyjy bilen, BMG-niň Baş Assambleýasynyň «Birleşen Milletler Guramasynyň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň orny», “Koronawirus keseliniň (COVID-19) pandemiýasy we ondan soňky döwürde durnukly ösüş üçin üznüksiz we ygtybarly halkara ýük daşamalary üpjün etmek maksady bilen, ulagyň ähli görnüşleriniň arabaglanyşygyny berkitmek”, «Birleşen Milletler Guramasynyň we Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň arasynda hyzmatdaşlyk» atly Kararnamalary kabul edildi.

Dutar ýasamak senetçiliginiň, dutarda saz çalmak we bagşyçylyk sungatynyň ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizilmegi hem halkymyz üçin şanly waka boldy diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.

Hormatly Prezidentimiz halkara düzümler bilen üstünlikli ösdürilýän hyzmatdaşlyk barada aýdyp, Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň gender deňliginiň we zenanlaryň hukuklarynyň hem-de mümkinçilikleriniň meseleleri boýunça düzüminiň Ýerine ýetiriji geňeşiniň agzalygyna, şu Guramanyň Ýewropa ykdysady komissiýasynyň wise-başlyklygyna, ÝUNESKO-nyň Hökümetara okeanografiýa komissiýasynyň Ýerine ýetiriji geňeşiniň, Halkara gidrogeologiýa maksatnamasynyň Hökümetara geňeşiniň hem-de ençeme beýleki halkara düzümleriň agzalygyna saýlanandygyny belledi.

Döwletimiziň we jemgyýetimiziň, her bir şahsyýetiň bähbitlerini nazara almak bilen, biz döwrüň talaplaryna laýyklykda milli kanunçylyk binýadymyzy hemişe kämilleşdirip durýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz ýurdumyzyň Esasy Kanunyna 2020-nji ýylda üýtgetmeler we goşmaçalar girizilip, ýurdumyzyň iki palataly parlament ulgamynyň işiniň hukuk esaslarynyň döredilendigini belledi. Esasy Kanunymyzyň we Saýlaw kodeksimiziň täze düzgünlerine laýyklykda, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň agzalarynyň saýlawlary üstünlikli geçirildi. Munuň özi ýurdumyzyň wekilçilikli we kanun çykaryjy edaralarynyň ösüşiniň täze döwründe taryhy waka boldy. Garaşsyz döwletimiziň kanun çykaryjy häkimiýetiniň alyp barýan işini hil taýdan täze derejä çykardy. Kabul edilýän kanunlaryň we beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň hilini has-da ýokarlandyrmaga ýardam berdi diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.

Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň agzalary we deputatlary demokratik döwletimiziň, adalatly raýat jemgyýetimiziň hukuk esaslaryny berkitmek hem-de kanun çykaryjylyk işini kämilleşdirmek bilen birlikde, ýurdumyzda demokratiýany ösdürmek, döwletimiziň adam hukuklary babatdaky halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmek bilen bagly möhüm işleri hem alyp barýarlar.

Umuman alanyňda, biz Türkmenistanyň Konstitusiýasy esasynda nusgalyk demokratik, hukuk, dünýewi döwleti hem-de raýat jemgyýetini döredendigimizi ynam bilen aýdyp bileris diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.

Ýurdumyzy 2022 — 2052-nji ýyllarda ösdürmegiň kabul edilen esasy ugurlaryna laýyklykda, şu ýyl kanun çykaryjylyk işinde öňümizde uly wezipeler durýar. Bu wezipeler adam hukuklaryny we azatlyklaryny goramak, kanun çykaryjylyk we onuň kadalary, ykdysadyýeti, durmuş syýasaty ulgamyny, ylym, bilim, medeniýet hem-de ýaşlar syýasatynydyr sanly ulgamy öz içine alýar. Daşky gurşawy goramagy, tebigatdan peýdalanmagy we agrosenagat toplumyny, Türkmenistanyň daşary syýasy işini, ýerli wekilçilikli häkimiýet we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralaryny, saýlawlary göz öňünde tutýar diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.

Şu ugurda döwrüň ruhuna laýyk gelýän kanunlaryň taslamalaryny taýýarlamak, milli kanun çykaryjylygy täze derejä çykarmak esasy iş bolup durýar diýip, milli Liderimiz nygtady.

Hormatly Prezidentimiz maksatnamalaýyn çykyşynda ýokarda agzalan ugurlary kanunçylyk taýdan goldamak üçin zerur bolan anyk çäreleri belledi.

Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň we Mejlisiniň halkara hem-de parlamentara işinde daşary ýurt döwletleriniň parlamentleri, halkara guramalar, şol sanda Birleşen Milletler Guramasynyň düzüm birlikleri bilen gatnaşyklary pugtalandyrmak we ösdürmek boýunça işi maksada gönükdirip dowam etdirmek zerurdyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, munuň özi Bitarap döwletimiziň halkara başlangyçlaryny goldamagyň möhüm guraly bolup durýar. Anyk syýasy ölçeglere, sagdyn, oňyn geljege, umumy ykrar edilen we hemmelere düşnükli bolan ynsan gymmatlyklaryna esaslanýan bu işde biziň taýýarlan, halkara gatnaşyklarda «Dialog — parahatçylygyň kepili» atly täze pelsepämiz işjeň durmuşa geçirilýär.

Şu işleriň çäklerinde 2022-nji ýylda göz öňünde tutulan halkara çärelerini ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmeli, Türkmenistanyň Milli Geňeşi Daşary işler ministrligi bilen bilelikde maý aýynda meýilleşdirilen Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Russiýa Federasiýasynyň Parlamentara forumyny, şeýle hem şu forumyň çäklerinde Zenanlaryň dialogyny ýokary derejede geçirmegi üpjün etmeli diýip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz Merkezi Aziýa ýurtlarynyň zenanlarynyň dialogynyň şu ýyl Türkmenistanyň başlyklygynda geçirilýändigini ýatlatdy.

Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň kabul edilmeginiň we Döwlet baýdagymyzyň döredilmeginiň 30 ýyllyk şanly senesiniň hormatyna Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň we Mejlisiniň bilelikdäki çärelerini geçirmegi göz öňünde tutmak, Esasy Kanunymyzyň hem-de onda beýan edilen kadalaryň we düzgünleriň mazmunyny giňden düşündirmek zerurdyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. Döwlet Baştutanymyz Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň we Mejlisiniň bu çärelerini ýurdumyzyň ministrlikleri we pudak edaralary, häkimlikler, syýasy partiýalar hem-de jemgyýetçilik birleşikleri bilen bilelikde geçirmegi tabşyrdy. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz şu seneleriň hormatyna halkara we döwlet derejesinde maslahatlary, sergileri, forumlary, bäsleşikleri, döredijilik duşuşyklaryny geçirmegi hem meýilleşdirmegiň zerurdygyny belledi.

Soňra hormatly Prezidentimiz, Milli Geňeşiň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow ata Watanymyzy ösdürmegiň täze zamany bolan Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýurdumyzyň Esasy Kanunynyň kadalaryny we düzgünlerini täze zamanyň ruhuna we talaplaryna laýyk getirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Konstitusiýasyny kämilleşdirmek meseleleri barada durup geçdi. Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, şunuň bilen baglylykda, öňdebaryjy dünýä tejribesini, konstitusion kanunçylygyň kadalaryny we düzgünlerini ýene-de bir gezek jikme-jik öwrenmek aýratyn möhümdir. Şu meselede döwlet häkimiýet edaralarynyň işini kämilleşdirmek, hukuklaryna, borçlaryna we ygtyýarlyklaryna gaýtadan seretmek şol teklipleri taýýarlamakda esasy soraglar bolmalydyr diýip, milli Liderimiz aýtdy.

«Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasynda» göz öňünde tutulan düýpli özgertmeleriň hukuk esasyny döretmek, kanunlary yzygiderli kämilleşdirmek boýunça bazar ykdysadyýeti şertlerinde pudaklaryň işiniň netijeliligini ýokarlandyrmaga gönükdirilen ençeme möhüm wezipeler ýüze çykýar. Şol pudaklaryň dünýä ykdysady giňişligine işjeň goşulmagy, raýatlaryň telekeçilik başlangyçlaryny goldamak, maýa goýum işjeňligini höweslendirmek, döwlet eýeçiligini hususylaşdyrmak we paýdarlar jemgyýetlerine öwürmek zerur bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.

Bellenilişi ýaly, depginli ösýän bazar gatnaşyklary şertlerinde ýurdumyzyň sebitleriniň täze üpjünçilik ulgamlary döredilýär, telekeçilik işiniň netijeliligi ýokarlandyrylýar, importy çalyşýan önümleri artdyrmak boýunça işler çaltlandyrylýar. Şoňa görä-de, ykdysady we senagat zolaklaryny döretmek, olaryň netijeli işlemegini gazanmak üçin kanunçylyk namalaryny kämilleşdirmek ýaly, möhüm ugurlara uly ähmiýet berilmelidir.

Ösüşiň täze zamanynyň şertlerinde biz öz öňümizde ýurdumyzyň sebitlerini depginli ösdürmek wezipesini goýduk diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi. Şunuň bilen baglylykda, ähli welaýatlaryň, etraplaryň, şäherleriň we obalaryň ilaty bilen netijeli işlemegi ýola goýmak zerurdyr. Şu maksat bilen iş meýilnamalarynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň we Mejlisiniň komitetleriniň göçme mejlislerini geçirmegi göz öňünde tutmak, ýerli wekilçilikli häkimiýet edaralaryna we ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralaryna guramaçylyk hem-de usulyýet kömegini bermek wajypdyr.

Çykyşynyň dowamynda hormatly Prezidentimiz saýlawçylar bilen hemişe gatnaşykda bolmaly, şeýle hem raýatlaryň hatlaryny, ýüztutmalaryny we tekliplerini yzygiderli öwrenmeli, olar bilen jemgyýetçilik kabul edişliklerini geçirip, adamlaryň gündelik durmuşy hem-de islegleri bilen gyzyklanmaly diýip belledi. Şeýle hem kanunlaryň kadalaryny we döwletimiziň alyp barýan içeri we daşary syýasatynyň maksadyny düşündirmek işini dowam etmek zerurdyr.

Sebitleri depginli ösdürmegi üpjün etmek geljekde hem ýurdumyzyň Hökümetiniň işiniň esasy ugry bolmalydyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Hormatly Prezidentimiz Bitarap döwletimiziň parahatçylyk söýüji syýasatynyň çäklerinde harby özgertmeleri geçirmegi we bu ugurdaky kanunçylygy kämilleşdirmegi dowam etmegiň zerurdygyny nygtady. Hususan-da, şu işiň çäklerinde häzirki özgertmeleri nazara alyp, «Harby borçlulyk we harby gulluk hakyndaky», «Goranmak hakyndaky», «Türkmenistanyň Döwlet serhedi hakyndaky» Kanunlara degişli üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmegiň möhümdigi bellenildi.

Häzirki zaman şertlerinde hukuk tertibini we kanunylygy üpjün etmek soraglary demokratik jemgyýeti ygtybarly ösdürmegiň hökmany şerti bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy hem-de Jenaýat kodeksiniň kadalaryny we düzgünlerini kämilleşdirmek boýunça işleri dowam etdirmegiň zerurdygyny nygtady. Kiber jenaýatçylyga, internet serişdelerini ulanmak bilen amala aşyrylýan jenaýatçylyga, maglumatlary goramak babatdaky jenaýatçylyga garşy göreşmek meselelerine aýratyn üns bermek möhümdir.

Soňra döwlet Baştutanymyz milli ykdysadyýetde özgertmeleri kanunçylyk taýdan goldamak meselelerine duşuşyga gatnaşyjylaryň ünsüni çekdi. Bazar ykdysadyýeti şertlerinde biz ylma esaslanan ykdysady syýasaty alyp barýarys, daşarky bazarda bäsdeşlige ukyply harytlaryň önümçiligini giňeltmäge aýratyn üns berýäris, ýurdumyzda öndürilen harytlar bilen içerki bazary doly üpjün etmegi möhüm hasaplaýarys, şoňa görä-de, bu ugurda ýüze çykýan gatnaşyklary düzgünleşdirýän kanunlary kämilleşdirmek we döwrebap ýagdaýa getirmek zerurdyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Dünýä ykdysadyýetinde dowam edýän ýaramaz ýagdaýlara garamazdan, biz, elbetde, ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda hususy pudagyň mümkinçiliklerini giňden ulanmak boýunça işleri dowam ederis, telekeçilere döwlet tarapyndan goldaw bermek, ýurduň maliýe-ykdysady ulgamyny durnukly ösdürmek boýunça işleri yzygiderli alyp bararys diýip, milli Liderimiz belledi.

Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzy sebitiň we Ýer ýüzüniň möhüm ulag-logistika merkezine öwürmegiň gazylyp alynýan baýlyklaryň çig mal känlerini senagat taýdan işläp geçmegi mundan beýläk-de ösdürmek üçin giň mümkinçilikleri döredýändigine ýygnananlaryň ünsüni çekdi. Şeýlelikde, senagaty ösdürmek ykdysadyýetimiziň möhüm ugurlarynyň birine öwrüldi diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we ykdysady, telekeçilik, maýa goýum işjeňligini höweslendirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Söwda deňiz gatnawynyň kodeksi, Gümrük we «Salgytlar hakyndaky» bitewi kanunlar ýaly kanunçylyk namalaryny, maýa goýum işini düzgünleşdirýän kanunlary we beýleki kanunlary kämilleşdirmegiň zerurdygyny nygtady.

Durmuş ulgamy islendik döwletiň ykdysady we durmuş taýdan ösüşiniň ýagdaýyny kesgitleýän görkezijileriň biri bolup durýar. Bu ulgam, ilkinji nobatda, ähli raýatlaryň durmuş taýdan abadançylygyny üpjün etmäge gönükdirilendir diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi. Şeýle-de ol ýaş we köp çagaly maşgalalara, ene-atasyny ýitiren çagalara, weteranlara we döwlet hem-de jemgyýetçilik bähbitlerini goramakda saglygyny ýitiren adamlara goldaw bermek üçin ýeňillikleri göz öňünde tutmaga hem-de döwletiň we jemgyýetçilik serişdeleriniň hasabyna goşmaça goldaw bermäge niýetlenendir. Şoňa görä-de, adamlaryň bu toparlaryna ýeňillikler we goldaw bermek göz öňünde tutulýan, hereket edýän kadalarydyr kanunçylyk namalaryny seljermek hem-de yzygiderli kämilleşdirmek zerurdyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.

Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamyny kanunçylyk taýdan goldamak meselelerine ünsi çekip, bu ulgamda hem giň möçberli işleriň alnyp barylýandygyny nygtady. Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, biz «Saglyk» Döwlet maksatnamasynyň rejelenen görnüşinde geljekde bu ulgamda amala aşyrmak göz öňünde tutulýan çäreleri beýan etdik. Bu ugurda Birleşen Milletler Guramasy, Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy bilen işjeň gatnaşyklary alyp barýarys. Aýratyn hem, dürli keselleriň öňüni almak, olary öz wagtynda ýüze çykarmak, bejermek, milletiň genofonduny gorap saklamak boýunça bu guramalar bilen netijeli hyzmatdaşlyk edýäris. Biz bu ugurda eýýäm kanunlary we kararlary kabul edip, olary üstünlikli durmuşa geçirýäris.

Biz «COVID-19» ýokanjynyň ýüze çykarylan ilkinji günlerinden başlap, Birleşen Milletler Guramasy, onuň ýöriteleşdirilen agentlikleri, Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň Ýewropa sebit guramasy, şeýle hem ýurdumyz bilen hyzmatdaşlyk edýän halkara guramalar we döwletler bilen bilelikde koronawirusyň ýaýramagynyň öňüni almak we oňa garşy göreşmek boýunça meýilnamalaýyn işleri geçirýäris.

BSGG we bu guramanyň Ýewropa sebit edarasy bilen ylmy-lukmançylyk diplomatiýasynyň çäklerinde koronawirusyň gelip çykyşyny öwrenmek boýunça ýörite maksatnamany taýýarlamak, öýken çişme kesellerine garşy göreşmek boýunça sebit usulyny döretmek babatda teklipleri berdik.

Şeýle hem biz BSGG düzüminde ýiti ýokanç keselleri bejermek we olaryň öňüni almak boýunça merkezi döretmek barada teklibimizi berdik.

Merkezi Aziýa sebitiniň tebigy-ekzogen aýratynlyklaryny nazara alyp, Merkezi Aziýa boýunça wirusologiýa we bakteriologiýa merkezini döretmek baradaky başlangyjy öňe sürdük diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Biziň öňe süren bu ylmy-lukmançylyk diplomatiýamyzy halkara parlament jemgyýetçiliginde giňden ýaýratmak we oňa parlament goldawyny bermek zerurdyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we bu babatda Milli Geňeşiň öňünde anyk wezipeleri goýdy.

Milli Liderimiz zähmet kanunçylygyny kämilleşdirmek barada durup geçip, ýurduň ösüşiniň ýokary derejesini gazanmakda zähmet kanunçylygynyň ägirt uly ähmiýetiniň bardygyny belledi. Sebäbi adam öz zähmeti bilen maddy we ruhy gymmatlyklary döredip, jemgyýetiň ösüşine oňyn täsir edýär. Şoňa görä-de, her bir adamyň zähmet çekmäge hukugyny berjaý etmek we durmuşa geçirmek, ony hukuk taýdan üpjün etmek maksady bilen, zähmet kanunçylygyny döwrüň talaplaryna laýyk getirmek üçin kämilleşdirmek zerurdyr diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.

Soňra döwlet Baştutanymyz ýaşlar syýasatyna ünsi çekip, biziň döwletimizde ýaşlar, ösüp gelýän nesil barada uly alada edilýändigini, olaryň bilim almaklary, giň dünýägaraýyşly bolmaklary, zehinlerini ösdürmekleri, eziz Watanymyza, mähriban halkymyza wepaly şahsyýetler bolup ýetişmekleri üçin ähli şertleriň göz öňünde tutulýandygyny belledi. Ýurdumyzda ýaşlaryň jemgyýetde özüni ykrar etdirmeklerine gönükdirilen, durmuş-ykdysady, syýasy, medeni, guramaçylyk we hukuk çärelerini öz içine alýan döwlet syýasaty amala aşyrylýar. Ýaşlary giň dünýägaraýyşly, ýokary medeniýetli, guramaçylyk ukyplary bolan adamlar edip terbiýelemek üçin zerur çäreler durmuşa geçirilýär.

Geçen ýyl biz Türkmenistanda ýaşlar baradaky döwlet syýasatynyň 2021 — 2025-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyny we ony amala aşyrmak boýunça çäreleriň Meýilnamasyny tassykladyk. Biziň döwletimiz ýaşlaryň jemgyýetiň durmuş-ykdysady, syýasy we medeni durmuşyna işjeň gatnaşmaklary üçin mundan beýläk-de ähli şertleri döreder diýip, milli Liderimiz aýtdy.

Mejlisiň deputatlary, Halk Maslahatynyň agzalary ýaşlaryň arasynda bolup, olaryň hukuk medeniýetini ýokarlandyrmak we eziz Watanymyzyň geljegine has jogapkärli garamaklary üçin zerur işleri geçirmelidir. Zerur bolsa, bu ugurdaky kanunçylygy hem yzygiderli kämilleşdirip durmalydyr diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.

Soňra milli Liderimiz ýurdumyzda bedenterbiýäni we sporty ösdürmek, ýokary derejeli milli türgenlerimizi taýýarlamak, jemgyýetimize sagdyn ýaşaýyş-durmuş kadalaryny ornaşdyrmak boýunça döwlet syýasatyna ünsi çekdi.

Bu ulgamy maddy-tehniki taýdan üpjün etmek bilen bir hatarda, onuň kadalaşdyryjy hukuk esaslaryny hem berkidýäris diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi. Şu maksat bilen 2020-nji ýylda «Bedenterbiýe we sport hakynda» Türkmenistanyň Kanunyny kabul etdik şeýle hem geçen ýyl Türkmenistanda 2021 — 2025-nji ýyllarda bedenterbiýäni we sporty goldamagyň hem-de ösdürmegiň Maksatnamasyny we ony amala aşyrmak boýunça çäreleriň Meýilnamasyny tassykladyk. Alnyp barylýan işleriň netijesinde, Bitarap Watanymyz dünýä we halkara derejede sport çäreleriniň geçirilýän merkezine öwrüldi. Türgenlerimiz halkara sport çärelerinde uly üstünlikleri gazanýarlar diýip, milli Liderimiz aýtdy we kanun çykaryjylaryň öňünde anyk wezipeleri goýdy. Olar jemgyýetçilik birleşikleri bilen bilelikde, bedenterbiýäniň we sportuň peýdasy hem-de sagdyn ýaşaýyş-durmuş kadalarynyň ähmiýeti barada ilatyň, aýratyn hem ýaşlaryň arasynda düşündiriş işlerini yzygiderli alyp barmalydyrlar.

Ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ähli pudaklarynda sanly ulgamy, täze innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak boýunça-da maksatnamalaýyn işleri alyp barýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. Bellenilişi ýaly, bu ugurda geçirilýän işleriň hukuk esasyny döretmek, sanly ulgamyň hyzmatlarynyň möçberini artdyrmak, hilini ýokarlandyrmak, howpsuzlygyny üpjün etmek üçin Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasy, sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň 2021 — 2025-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasy tassyklanyldy. Şeýle hem kiber howpsuzlyk, elektron resminamalar, elektron resminama dolanyşygy we sanly ulgamyň hyzmatlary bilen bagly kanunlar kabul edildi. Dünýä bir duran ýerinde durmaýar. Sanly ulgam hem günsaýyn ösýär. Şunuň bilen baglylykda, bu ulgamyň kanunçylyk esaslaryny kämilleşdirmek maksady bilen, zerur işleri geçirmeli diýip, milli Liderimiz aýtdy.

Soňra hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow milli medeniýetimizi ösdürmek boýunça uly işleriň alnyp barylýandygyny nygtady. Milli medeniýet halkyň kalby hem-de ruhy baýlygydyr. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, milli mirasymyzy goramak, baýlaşdyrmak, dünýäde wagyz etmek, geljek nesillere ýetirmek üçin zerur işleri geçirmäge, medeni diplomatiýamyzy döwlet syýasatynyň möhüm ugry hökmünde ösdürmäge aýratyn üns berilýär.

Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ÝUNESKO bilen hyzmatdaşlygyň üstünlige eýe bolýandygyny nygtady. Şonuň netijesinde, Gadymy Merwiň, Köneürgenjiň we Nusaýyň taryhy-medeni ýadygärlikleri ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizildi. «Görogly» dessançylyk sungaty, «Küştdepdi» aýdym we tans dessury, türkmen milli halyçylyk sungaty we dutar ýasamak senetçiligi, dutarda saz çalmak we bagşyçylyk sungaty ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizildi. Bu bolsa biziň dünýäde alyp barýan giň gerimli medeni we ylmy diplomatiýamyzyň aýdyň netijeleridir diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.

Häzirki döwürde Aşgabady ÝUNESKO-nyň Şäherleriň döredijilik toruna «Dizaýn» ulgamy boýunça girizmek, «Türkmen alabaýlaryny ýetişdirmek sungatyny», «Türkmen keçe sungatyny», «Türkmen demirçilik senedini», «Türkmen tazysyny we elguş sungatyny», «Türkmen milli göreşini» hem ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizmek boýunça degişli çäreler geçirilýär diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Şeýle hem Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygyny ÝUNESKO derejesinde baýram edilip bellenýän şanly seneleriň sanawyna girizmek, ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde ÝUNESKO kafedrasyny döretmek, orta mekdepleriň käbirini ÝUNESKO-nyň mekdepler assosiasiýasyna girizmek boýunça hem zerur işler alnyp barylýar.

Milli Liderimiziň nygtaýşy ýaly, şunuň bilen baglylykda, zerur bolan halatynda bu ulgamda hukuk gatnaşyklaryny-da düzgünleşdirmek möhümdir.

Döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň obasenagat toplumyny kanunçylyk taýdan goldamak meselelerine geçip, bu ugurda amala aşyrylan işleriň ähmiýetini belledi. Hususan-da, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň ministrlikler we degişli pudaklaýyn dolandyryş edaralary bilen bilelikde alyp baran sazlaşykly işleriniň netijesinde, «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany» ýylynda ykdysadyýetiň ähli ugurlary bilen bir hatarda, obasenagat toplumynda hem jemgyýetçilik gatnaşyklaryny düzgünleşdirýän häzirki zaman kanunlarynyň birnäçesi kabul edildi.

Hormatly Prezidentimiziň belleýşi ýaly, Türkmenistanda obasenagat toplumyny düýpli özgertmäge we ösdürmäge aýratyn üns berilýär. Sebäbi bu toplum ekologiýa taýdan arassa oba hojalyk ekinleriniň dürli görnüşlerinden önümleri öndürmek arkaly azyk bolçulygy döredilýän pudaklaryň biridir. Toplum ýurdumyzyň senagat pudagyny çig mal serişdeleri bilen üpjün edip, daşary ýurtlardan getirilýän önümleriň ornuny tutýan oba hojalyk önümlerini öndürýär, ýurdumyzyň eksport mümkinçiliklerini ýokarlandyrýar.

Obasenagat toplumynyň köptaraply mümkinçiliklerini netijeli ulanmak we oba hojalygyny ykdysadyýetiň düşewüntli pudagyna öwürmek boýunça öňde durýan wezipelerden ugur alyp, biz bu ugurdaky kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek boýunça hem degişli işleri geçirmelidiris diýip, milli Liderimiz nygtady.

Ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan mundan beýläk-de ösdürmek, jemgyýetimizi demokratiýalaşdyrmak boýunça kabul edilen maksatnamalary üstünlikli ýerine ýetirmek maksady bilen, durmuş bizden ýerli ýerine ýetiriji we wekilçilikli häkimiýet edaralarynyň hem-de ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň işini kämilleşdirmek boýunça mundan beýläk-de zerur çäreleri görmegi talap edýär. Bu häkimiýet edaralarynyň netijeli işlemegi ýurdumyzyň sebitlerini durmuş-ykdysady taýdan ösdürmekde we ilatyň isleglerini kanagatlandyrmakda örän möhüm bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady. Ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary hökmünde Geňeşleriň ygtyýarlyklaryny kämilleşdirip, dolandyryş edaralarynyň hukuk ýagdaýyny halkara tejribä laýyk getirmek zerurdyr. Şunuň bilen baglylykda, toplanan tejribä laýyklykda, «Döwlet häkimiýetiniň ýerli wekilçilikli edaralary hakyndaky», «Ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralary hakyndaky» Kanunlara degişli üýtgetmeleri we goşmaçalary yzygiderli girizip durmak möhümdir diýip, milli Liderimiz aýtdy.

Bu işler bilen bir hatarda, degişli pudaklar boýunça kadalaşdyryjy hukuk namalaryny öz wagtynda kämilleşdirmegi hem üns merkezinde saklamak zerurdyr diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Biziň döwletimiz ýaş nesiller barada yzygiderli alada edip, olaryň hemmetaraplaýyn ösmegi üçin amatly şertleri döredýär. Şoňa görä-de, çagalaryň hukuklaryny goramak döwletiň durmuş syýasatynyň we milli kanunçylygyň örän möhüm ugry bolmagynda galýar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Çagalaryň bähbitlerini iň gowy derejede üpjün etmek, olaryň erkin we deň ösmekleri, hukuklaryny durmuşa geçirmek mümkinçiliklerini giňeltmek üçin şertleri döretmek maksady bilen we halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryndan, dünýä tejribesinden ugur alyp, etraplaryň we şäherleriň häkimlikleriniň kämillik ýaşyna ýetmedik çagalaryň işleri boýunça toparlarynyň işini kämilleşdirmek babatda hem zerur çäreleri görmeli diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz Adalat ministrligine degişli edaralaryň gatnaşmaklarynda zerur kadalaşdyryjy hukuk namalaryny taýýarlamagy utgaşdyrmak işini alyp barmagy tabşyrmagyň zerurdygyny belledi.

Mätäje ýardam we goldaw bermek biziň halkymyzyň häsiýetiniňdir aň-düşünjesiniň esasy aýratynlyklarynyň biridir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Gadymdan gelýän bu asylly däplerimiz ene-atasyndan galan çagalary aýratyn üns-alada bilen gurşap almaga halkymyzy borçly edýär. Ata-babalarymyz jana-jan milli kadalarymyza esaslanýan bu däplere gyşarnyksyz eýerip gelipdir.

Milli edebiýatymyzda we taryhy resminamalarda hem muny tassyklaýan köp sanly mysallar bar. Siz taryha ser salyp görüň: Togrul beg Alp Arslany, Görogly beg bolsa Öwezi ogullyga alýar. Beýik akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň bolsa, şeýle setirleri bar:

Ýetimi göreňde, güler ýüz bergil,

Goldan gelse, oňa tagam-duz bergil,

Bir gamly göreňde, şirin söz bergil,

Entäni goldara hemaýat ýagşy.

Beýik akyldar şahyrymyzyň bu wesýetleri türkmen jemgyýetinde hemişe berjaý edilip gelindi. Şoňa görä-de, çagalar barada hemmetaraplaýyn alada etmek, olaryň beden we aň-düşünje taýdan kadaly ösmekleri üçin amatly şertleri döretmek, ýaş türkmenistanlylaryň bilim almaga, saglygy goraýşa hukuklaryny üpjün etmek bilen bagly milli däplerimizi dowam edip, biz bu soraglary durmuş syýasatymyzyň möhüm ugry hasaplaýarys diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.

Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, çagalaryň abadan we bagtyýar durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilen bu tagallalar, ilkinji nobatda, ata Watanymyzyň ykbaly, mynasyp we ýagty geljegi üçin biziň çekýän ýokary jogapkärçiligimizden gelip çykýar. Ösüp gelýän nesilleri, howandarlyga mätäç çagalary durmuş taýdan goldamak, olaryň saglygyny dikeltmäge ýardam bermek, bagtyýar ýaşamaklary üçin amatly şertleri döretmek we olarda ýokary ynsanperwer häsiýetleri kemala getirmek maksady bilen, biz Haýyr-sahawat gaznasyny döretdik. Gazna öz işini Türkmenistanyň enelik we çagalyk hakyndaky hereket edýän kanunyna, beýleki hukuk namalaryna berk laýyklykda amala aşyrýar.